Raccoon Serious Games stopt per 1 februari 2025. Lees meer in het persbericht of bekijk de uitverkooppagina.

Leerpotentieel van scholieren bepalen met serious games

dynamisch testen image1

In het kort:

  • In plaats van testen op kennis en vaardigheden, testen we met dynamisch testen het leerpotentiëel.
  • In samenwerking met Universiteit Leiden en Maris college, doen we onderzoek naar de werking van deze methode.
  • Met serious games maken we er een leuke, effectieve en meetbare toetservaring van.

De toetsdruk bij leerlingen is gigantisch. En in groep 8 krijg je de grote klapper: De CITO-toets. Dat ene moment bepaalt welke vervolgopleiding je kunt gaan doen. En dat is stressvol. “We maken elkaar helemaal gek. Iedereen wil bij de bovenste 20 procent horen, zodat het kind naar het vwo mag. Maar daar zal nooit voor iedereen ruimte zijn”, zo zegt Karen Heij tegen WNL. 

Op dit moment testen we het huidige kennis- en vaardigheids-niveau. Dat zegt echter niks over je leerpotentieel: de mogelijkheid om nieuwe kennis en vaardigheden op te doen.

Dit merkt ook het Maris College. Zij ervaren dat scholieren niet altijd op het goede niveau instromen. Zij hebben de missie om hun  leerlingen op een passende wijze en op een passend niveau onderwijs te geven. Zij zien veel potentie in dynamisch testen. Ondertussen wordt er veel onderzoek gedaan naar deze manier van toetsen, onder andere door de Universiteit Leiden.

Samen met het Maris College en de Universiteit Leiden hebben we de handen ineen geslagen. Samen hebben we een digitaal systeem ontwikkeld dat als basis dient voor de dynamische toets in de vorm van een serious game. De ambitie is groot: Alle scholieren op de juiste plek in het onderwijs. Wij gaan de CITO toets vervangen! Samen zijn we ingestapt op het avontuur om de manier van toetsen om te gooien en zijn we gestart met een pilot.

Een meetbare en leuke dynamische toets

Een dynamische toets, wat is dat eigenlijk? Met een dynamische toets kan je leerpotentieel meten. Eerst doen leerlingen een pre-test op kennis en vaardigheden. Vervolgens krijgen de leerlingen een training op basis van de resultaten van die pre-test. Deze training geeft op verschillende manieren “les” over de test. Na deze korte training krijgen de leerlingen een post-test, waarin het niveau opnieuw getoetst wordt. Het leerpotentieel is dus het verschil tussen de pre- en post-test: hetgeen wat een leerling onder ideale omstandigheden kan behalen.

Het Maris College wil leerlingen zo vroeg mogelijk – graag in de brugklas – stimuleren om door te stromen naar hun passende niveau. Daarvoor is het belangrijk om te weten wat het leerpotentieel is van leerlingen, en op welke manier zij het beste leren.

Screenshot uit de game

Bart Vogelaar en Jochanan Verbeek van de afdeling Ontwikkelings- en Onderwijspsychologie aan de Universiteit Leiden zijn een voorstander van dynamisch toetsen en doen er nu veel onderzoek naar. Uit voorgaande onderzoeken blijkt dat je het leerpotentieel op een goede manier kunt meten. Vooralsnog werden deze onderzoeken handmatig uitgevoerd. De Universiteit wil op een grotere schaal data verzamelen voor vervolgonderzoek.

De Universiteit en het Maris College hebben samen interesse in uitgebreider onderzoek naar dynamisch toetsen en willen de toets  implementeren. De vraag was om van de dynamische toets een digitale serious game te maken die de toets een leuke ervaring maakt voor leerlingen, en waarbij leraren en onderzoekers data kunnen verzamelen. We zijn gestart met een pilot en daarmee hebben we de eerste stap gezet om de toetscultuur van Nederland te doorbreken!

Een toets in spelvorm

De “oplossing” is een dynamische toets in spelvorm, met gave visuele graphics van Studio Sandier en een verhaal die aansluit bij de doelgroep. Je bent gestrand op een eiland en probeert daar vanaf te komen. Op dat eiland kom je allemaal verschillende stammen tegen – elk met hun eigen uitdagingen. Door deze stammen te helpen, vind je stukken van een radio, die je aan het einde in elkaar kunt zetten om hulp te krijgen.

Er zijn vijf toets-onderdelen:

  • Taalvaardigheid. Het interpreteren van langere stuk teksten en daar vragen over beantwoorden.
  • Rekenvaardigheid. Het interpreteren van verschillende rekenopgaven en die uitrekenen.
  • Executieve functies. Het uitvoeren van verschillende Toren van Hanoi oefeningen.
  • Divergent denken. Het creatief en breed nadenken over vraagstukken. 
  • Inductief redeneren. Het kunnen leggen van verbanden en die toepassen op andere situaties.
Screenshot uti de game

De toets, die in totaal vier uur duurt, wordt opgesplitst over meerdere lesuren. Onder begeleiding van de leraar wordt het in de klas gespeeld. De leraar kan via het lerarenportal gemakkelijk en zonder moeilijke codes een toets aanmaken en geven. Zij krijgen, samen met de scholieren, inzicht in het leerpotentieel en hoe dat het meest tot z’n recht komt. Met deze inzichten kan er passend onderwijs geboden worden.

Daarnaast krijgt de Universiteit Leiden inzicht in hoe deze test op grote schaal werkt en veel onderzoeksdata. De setting is nu niet in een gecontroleerde omgeving, maar in een prikkelrijke klas. Dat heeft invloed op de resultaten.

Pilot met meer dan 250 leerlingen

Het systeem van de dynamische toets is zo ingericht dat alle wetenschappelijk beproefde inhoud er verwerkt in is. Het trainings gedeelte past zich automatisch aan op de resultaten in de pre-test. Wanneer de leerlingen klaar zijn met de toets, zijn de resultaten beschikbaar in een duidelijk data-overzicht. Zo zijn alle wensen tegemoetgekomen en is de toets in spelvorm gerealiseerd!

dynamisch testen image 4

Uiteindelijk hebben we een pilot gedraaid met ruim 250 leerlingen die deze dynamische toets heeft afgenomen. De pilot bracht mooie reacties met zich mee:

  • “Het lijkt helemaal niet op een toets!”, aldus een van de leerlingen.
  • “Ik hoef helemaal niks te doen”, zei een van de leraren die de toets afnam.
  • “Was het altijd maar zo makkelijk om de data te krijgen”, was de reactie van de Universiteit Leiden.

De pilot werd positief ontvangen door leraren, scholieren en onderzoekers. Met een verhaallijn die de leerlingen aanspreekt, een data-overzicht waar de Universiteit Leiden makkelijk mee aan de slag kan en een makkelijk op te zetten systeem is de spelvorm van de Dynamische Toets een succes.

Dit is enkel het begin. Na het onderzoek van Leiden staan we klaar om de volgende stappen te zetten, om uiteindelijk de CITO te vervangen door een dynamische toets! Wil je hieraan meewerken? Laat het ons weten!

Jan-Willem Manenschijn

Serious Game Expert 

T: 015 20 24 772
E: info@raccoon.games

Ook aan de slag met serious gaming?

Heb jij ook een vraagstuk over bewustwording, unieke promotie, of een andere uitdaging? En ben je nieuwsgierig naar de mogelijkheden van serious gaming? Neem dan contact met ons op. We denken graag met je mee. 

Ontdek meer van onze games

Play for Good gif
Klimaatverbond logo
Digitale toegankelijkheid toegankelijk voor design teams
Waar begin je met het digitaal toegankelijker maken van jouw diensten? Play for Good is het ideale middel om laagdrempelig aan de slag te gaan met digitale toegankelijkheid.
leescirkel locaties waar het spel gebruikt wordt
Logo Stichting Lezen
Leesvaardigheid van kinderen vergroten
Voor Stichting Lezen hebben we leesroute ontwikkeld. Leesconsulenten gebruiken dit om het leesonderwijs van leerkrachten te vergroten.
maritieme toolkit 2
firda logo
‘De Actiegroep’ – Innovatie in het Maritieme Onderwijs
Allesomvattende toolkit voor innovatie in het maritieme onderwijs. Vol met creatieve uitdagingen die docenten helpt gestructureerde hackathons en innovatieklassen te organiseren.